De Morele Aspiraties achter Vrije Markten: Adam Smith & ‘Burgercultuur’ (A)

Wat is het Ultieme Doel van Vrije Markten?

Er is al vaak een verband geopperd tussen

  • Christendom, met name het calvinisme, en moderne markteconomie (Weber 1905; Stark 2005)
  • de opkomst van de burgerlijke cultuur (McCloskey 2006; Buijs 2013)

Om de morele aspiraties achter de vrije markten beter te begrijpen, legt dit onderzoeksproject (project A) een verband tussen een opnieuw geïnterpreteerde ‘christelijk-burgerlijke’ cultuur en de opkomst van vrije markten. Er zal expliciete aandacht worden besteed aan het werk van econoom Adam Smith (1723-1790).

We verwachten dat deze onderzoekslijn een nieuw licht werpt op de morele en zelfs spirituele gedachten achter Smiths werk en achter de opkomst van (het idee van) vrije markten.

Burgercultuur en Adam Smith

A1. Het eerste deel (A1) beoogt het concept van ‘burgerlijke cultuur’ te reconstrueren als een inherent moreel project, dat zijn morele bronnen vooral ontleent aan bepaalde stromingen van het christendom, inclusief haar coöperatieve, ‘andere gerelateerde’ deugden. De onderzoeksvraag voor dit project is:

‘Hoe kunnen nieuwe (niet-Marxistische of post-Marxiaanse) interpretaties van de westerse burgerlijke cultuur als een moreel project ons begrip vergroten van de morele aspiraties achter de opkomst van vrije markten als een sleutelelement van die burgerlijke cultuur?’


A2. We zullen ook de oorspronkelijke werken van Adam Smith over ethiek en economie onderzoeken in de context van de ‘burgerlijke’ cultuur waarvan hij deel uitmaakte. De nadruk van het project zal in het bijzonder liggen op de protestantse / Schotse presbyteriaanse invloed op zowel de opkomst van de burgerlijke cultuur als Smiths werk. De onderzoeksvraag voor het tweede deel (A2) is

‘Hoe kan een verkenning van de Schots-Presbyteriaanse achtergrond van Adam Smith (zowel theologisch als sociologisch) een nieuw licht werpen op de idealen achter en de morele status van de vrije markt zoals hij die voor ogen had?’

Onderzoeksmethodologieën

Het project gebruikt een combinatie van onderzoeksmethodologieën:

  • kritische conceptuele analyse van sleutelbegrippen in de main-stream meta-narratieven over moderne marketen (vooral het concept ‘bourgeois’ in relatie tot ‘eigenbelang’ en ‘deugden’)
  • narratieve integratie van alternatieve interpretaties van ‘bourgeois’ in relatie tot vrije markten
  • contextuele, comparatieve tekstanalyse van theologische en ‘theo-economische’ teksten (Calvin, Hutcheson, Smith)

Onderzoekers in dit Project

Aloys Wijngaards (Dr.)

Aloys Wijngaards (Dr.)

Govert Buijs (Prof. dr.)

Govert Buijs (Prof. dr.)

Johan Graafland (Prof. dr.)

Johan Graafland (Prof. dr.)

Jordan Ballor (Dr.)

Jordan Ballor (Dr.)

Kees van der Kooi (Prof. dr.)

Kees van der Kooi (Prof. dr.)

Rudi Verburg (Dr.)

Rudi Verburg (Dr.)

Alle Deelprojecten in het Goede Markten Onderzoeksproject

Also available in: en